Alle artikelen   |   Boeken   |   Nieuwsbrief

Cultuur komt van de top, maar ontstaat bottom-up. Dit lijkt tegenstrijdig, en om dit te begrijpen moeten we iets dieper ingaan op wat cultuur is Een artikel over recente wetenschappelijke inzichten in cultuur en hoe we dit kunnen vertalen naar de praktijk van cultuurverandering.  Wat is cultuur eigenlijk? In algemene zin zou je kunnen zeggen dat cultuur alles is waar groepen in verschillen. Dit is alles van haardracht tot de typische manier waarop een culturele groep de werel

Moeten we medewerkers controleren of vertrouwen? Er is veel te zeggen voor mensen gewoon te vertrouwen, niet in de laatste plaats om de enorme last die controle op organisaties en mensen legt. Mensen vertrouwen maakt ze echter niet automatisch betrouwbaar. Een artikel over hoe het evenwicht tussen controle en vertrouwen te vinden.  Toen Ricardo Semler de machinefabriek Semco overnam van zijn vader moesten medewerkers aan het einde van hun dag langs bewakers met metaaldetector

Om succesvol te zijn als organisatie heb je goede mensen nodig. Mensen die talent hebben en gemotiveerd zijn om samen succesvol te worden. Het is dan ook niet vreemd dat organisaties zich vooral richten op het vinden van dit soort mensen. Toch is er soms meer winst halen uit het identificeren van toxische medewerkers.  Een toxische medewerker is een medewerker die een schadelijke invloed heeft op de motivatie van en samenwerking tussen andere medewerkers in de organisatie. Di

Naarmate verantwoordelijkheden lager in de organisaties komen te liggen, wordt het ook belangrijker dat medewerkers verantwoordelijkheid voelen. De sleutel tot dit soort eigenaarschap ligt echter niet in de medewerker zelf. Een artikel over eigenaarschap, wat het is en hoe het te verbeteren.  Organisaties leggen verantwoordelijkheden steeds vaker laag in de organisatie. Vaak om de organisatie meer wendbaar te maken. Minder hiërarchische sturing betekent dat professionals snel

Is mannelijk leiderschap iets anders dan vrouwelijk leiderschap? Het is een gevaarlijk onderwerp omdat de meningen over sekseverschillen sterk gepolitiseerd zijn en de realiteit complex. In dit artikel probeer ik toch antwoord te geven op deze vraag, op een manier die enig recht doet aan de complexiteit.  Tijdens de corona pandemie waren er grote verschillen in hoe landen de crisis te lijf gingen. Aan de ene kant waren er landen die radicaal ingrepen, zoals Nieuw Zealand, dat

Gesprekken over gedrag in organisaties dragen vaak een element van schuld of beschuldiging in zich. Zij luisteren niet, zij nemen geen initiatief, zij werken niet mee, etc.. Uiteraard handelen mensen soms echt verkeerd, maar veel vaker is schuld vooral een hindernis. Een artikel over waar het hoe schuld uit het gesprek te halen.   Ontschuldigen is een proces waarin de last van schuld bij iemand die wij tot dan toe de schuld hebben gegeven, van de schouders genomen wordt.” (Bo

Organisaties staan voor grote uitdagingen, om die effectief aan te gaan is vaak een andere cultuur nodig. Initiatieven om verandering te realiseren leveren echter vaak (te) weinig op. De redenen hiervoor liggen in diepgewortelde aannames over menselijk gedrag.  In een instelling voor technisch onderwijs waren management en onderwijsadviseurs tot de conclusie gekomen dat het roer om moest. Door snelle ontwikkelingen was het onmogelijk geworden om het onderwijs top-down in te r

Leiderschap is in de basis een keuze, talent en vaardigheden komen op een tweede plaats. Daarom zijn sommige mensen fundamenteel ongeschikt voor leiderschap, ook al beschikken ze over talent en vaardigheden. Een artikel over de essentie van goed leiderschap.   Tijdens lessen of workshops over leiderschap begin ik vaak met een inventarisatie van goed en slecht leiderschap. Heb je in je carrière meer dan twee leidinggevenden versleten, dan weet je dat je voor sommige leidinggev

Mensen verschillen en die verschillen doen er toe in teams. Vaak richten professionals zich echter op verschillen die er juist weinig toe doen. Een artikel over de verschillen die ertoe doen en hoe deze een bron van kracht te maken.  Het brein houdt van verschillen, onze aandacht wordt automatisch getrokken door wat anders is. Wanneer het niet goed loopt in een team, kijken we ook vaak automatisch naar de verschillen tussen mensen. Iedereen brengt immers zijn eigen waarden, v

Psychologische veiligheid is een belangrijk onderwerp voor organisaties, zelfs als je alleen in de bottomline geïnteresseerd bent. Veiligheid kan echter ook een machtig wapen worden in kantoor schermutselingen.  Als evolutionair psycholoog zie ik sociaal gedrag in de basis als strategisch. Dit klinkt mogelijk wat cynisch, maar het gaat hier niet noodzakelijk om bewust strategisch denken. Evolutie heeft veel strategie in ons brein gebouwd, voor een belangrijk deel in de manier

Medewerkers kunnen de problemen uit het verleden soms decennia meeslepen en organisaties daardoor gijzelen in negativiteit. Soms wordt het zelfs doorgegeven aan nieuwe krachten. Een artikel over waar oud zeer vandaan komt en waar het heen wil.  De irritatie en het ongeduld klonk duidelijk door in de stem van het afdelingshoofd. Deze mensen zijn alleen maar negatief. Dit helpt toch niet, vroeg ze op een toon die bevestiging zocht. Ik liet haar even uitrazen (ik ben immers psyc

De toenemende complexiteit en dynamiek van de wereld dwingt ons om steeds meer in termen van zelforganisatie en zelfsturing te denken, maar medewerkers zullen hiervoor terugschrikken wanneer dit structuurloosheid betekent.  Zelfsturing, ja dat hebben wij ook geprobeerd, maar na een half jaar smeekten de medewerkers om een leidinggevende. Het is een typische reactie die ik wel eens krijg als ik het heb over zelforganisatie of zelfsturing. Ergens doet het mij denken aan een fen

Organisaties hebben het liefst blije medewerkers, die eigenaarschap voelen en initiatief nemen. Een van de belangrijkste obstakels hier is een mechanisme dat miljoenen jaren oud is en dat mensen passief en cynisch kan maken. Een artikel over aangeleerde hulpeloosheid: wat het is, hoe het ontstaat in organisaties en wat we er aan kunnen doen.  Een van mijn eerste opdrachten als trainer was bij een grote Nederlandse bank. Ik was daar gevraagd iets met persoonlijke effectiviteit

Uitdagingen in een organisatie begrijpen we altijd door een culturele lens. Wij westerlingen hebben een heel specifieke bril die ons blind kan maken voor de werkelijke aard van onze uitdagingen. Wij westerlingen zijn vreemd. Zo vreemd dat Harvard professor en evolutionair psycholoog   Joseph Henrich   speciaal voor deze groep het acroniem WEIRD introduceerde. WEIRD staat voor Western, Educated, Industrialized, Rich and Democratic. In zijn werk beschrijft Henrich aan de hand v

Tijd is beperkt en dit heeft vergaande gevolgen voor relaties en voor hoe leiderschap zich kan ontwikkelen. Een artikel over hoe leiders hun tijd besteden en wat dit betekent voor leiderschapsontwikkeling.  Hoe besteed jij je tijd? Ik stel deze vraag met enige regelmaat aan leidinggevenden. Soms geef ik ze daarbij drie categorieën en vraag ze een grove inschatting te maken hoeveel tijd ze in elk steken: A.   Traditionele managementtaken zoals rapportages en plannen maken, pro

Echt leiderschap betekent ook weten wanneer je leiderschap moet opgeven en volger zijn. Macht en ego weerhouden leiders daar echter vaak van, wat uiteindelijk ten koste van prestaties gaat. Een artikel over leiderschap en volgerschap, en waarom beide elkaar moeten afwisselen.  In een oefening lieten we een team politiemensen een pand invallen om een dreigende situatie te neutraliseren. De gemiddelde diender is niet getraind voor dit type acties, hier wordt zo mogelijk een arr

In vrijwel elke organisatie komen we psychopaten en narcisten tegen, deze mensen zijn een vast onderdeel van onze wereld (ongeveer 1 tot 4%). De schade die ze kunnen aanrichten, zowel aan mensen als organisaties, is potentieel enorm. Een artikel over hoe om te gaan met slechteriken.  Recent gaf ik een masterclass voor een groep professionals over persoonlijkheid, met daarin een onderdeel over de dark triad (de constellatie van psychopathie, narcisme en machiavellisme –   lees

In een snel veranderende wereld lopen managers nog wel eens tegen medewerkers die vasthouden aan het oude. Nieuwe inzichten in hoe cultuur ontstaat en veranderd laten zien dat dit conservatisme een belangrijke functie heeft. Een artikel over hoe we het vasthouden aan het oude voor ons kunnen laten werken. Een vriend van mij deed ooit ontwikkelwerk bij rijstboeren in Thailand. De prijs voor rijst was op dat moment in elkaar gezakt en de gemeenschap waar hij bij betrokken was d

Veel van wat als uitdagingen voor leiderschap wordt gezien, zijn eigenlijk gewoon uitdagingen van samenwerking. Investeren in leiderschap...

Hiërarchische controle werkt slecht in een omgeving waarin professionals actief moeten samenwerken en eigenaarschap tonen. Idealiter...